Σήμερα Πέμπτη, 21 Δεκεμβρίου 2023, ὁ Σεβασμιώτατος ἐπισκέφθηκε τὸ Γενικό Νοσοκομεῖο τῆς πόλεως, τέλεσε τὸ ἱερό Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου ,προσέφερε χριστουγεννιάτικα γλυκά καὶ  εὐχόμενος σὲ ὅλους καλά καὶ εὐλογημένα Χριστού­γεννα καὶ ὁ καινούργιος χρόνος νὰ φέρει πρωτίστως ὑγεία καὶ νὰ ἐκπληρώσει τὶς εὐγενεῖς ἐπιθυμίες ὅλων.

Τό πρωί τῆς Τετάρτης  20ης Δεκεμβρίου 2023, οἱ κάτοικοι τῆς ἀκριτικῆς περιοχῆς μας, ἰδιαιτέρως ἀνήκοντες σέ εὐπαθεῖς ὀμάδες καί ἄπορες οἰκογένειες, ἔγιναν ἀποδέκτες τῆς δράσεως τοῦ Φιλανθρωπικοῦ Ὀργανισμοῦ «ΣΥΝ-ΕΝΩΣΗ» σέ συνεργασία μέ τήν Ἱερά Μητρόπολη Μαρωνείας καί Κομοτηνῆς.

«Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ»

Τό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς πρίν ἀπό τά Χριστούγεννα, παρμένο ἀπό τήν ἀρχή τοῦ εὐαγγελίου τοῦ Ἐυαγγελιστοῦ Ματθαίου περιέχει τήν κατά σάρκα γενεαλογία τοῦ Χριστοῦ καί ἐν συνεχείᾳ τήν οἰκονομία τοῦ Θεοῦ γιά τήν ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί τήν ἐκ Παρθένου Μαρίας γέννηση Του. Στή σημασία τοῦ γεγονότος αὐτοῦ θά πρέπει νά στρέψουμε τήν προσοχή μας. Ἡ γέννηση τοῦ Χριστοῦ ἀποκτᾶ νόημα σάν ὑπαρξιακό γεγονός τοῦ κάθε ἀνθρώπου στήν ἰδιαιτερότητα καί μοναδικότητά του, στό προσωπικό πρόβλημα καί τήν ἀγωνία του, στό φόβο του γιά τόν ἀφανισμό καί στήν ἐλπίδα του γιά τή ζωή.

Ὁ Θεὸς τῆς ἀγάπης καὶ τῆς εἰρήνης ἐνσαρκώνεται μέσα στὴν ἱστορία τέμνοντάς την ἀποφασιστικὰ σὰν φωτεινὸ ὁρόσημο σὲ προχριστιανικὸ σκότος καὶ σὲ χριστιανικὸ φῶς, σὲ προχριστιανικὴ ἀτμόσφαιρα «ὀσμῆς θανάτου» καὶ σὲ χριστιανικὴ ἐλπίδα ἀναστάσεως. Ἂν ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων σήμερα φέρει τὰ παραπάνω προχριστιανικὰ χαρακτηριστικά, ἡ αἰτία δὲν βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὸν ἑαυτό μας.

Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ δὲν σημαίνει ἀναγκαστικὴ ἐπικράτηση τῆς ἀγάπης καὶ τῆς εἰρήνης, ἀλλά ἀποτελεῖ ἀφετηρία διαλόγου, δυνατότητα ἀλλαγῆς τοῦ ἀνθρώπου σὲ τρόπο ὥστε, ἂν ἀκούσει καὶ ἐνστερνισθεῖ τὸ θεῖο μήνυμα, νὰ μεταβληθεῖ ριζικά νὰ παύσει νὰ βλέπει τὸν συνάνθρωπό του σὰν ἐχθρὸ, ἀλλὰ σὰν ἀδελφὸ γιὰ τὸν ὁποῖο γεννήθηκε, σταυρώθηκε καὶ ἀναστήθηκε ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας στρέφουν συνεχῶς τίς σκέψεις τους γύρω ἀπό τό «μυστήριο» τῆς ἐνσαρκώσεως πού ἀποτελεῖ τό θεμέλιο καί τό ἐπίκεντρό τῆς θεολογίας τους, πού συνιστᾶ τήν προϋπόθεση τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, πού σημαίνει τήν ἀλλαγή καί ἀνακαίνιση τῶν πάντων.

Πέρα ὅμως ἀπό τίς χρήσιμες θεολογικές διατυπώσεις γιά τό μυστήριο τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου. Ἐκεῖνο πού χρειάζεται γιά τήν φανέρωση τῶν συνεπειῶν τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ εἶναι τό προσωπικό ταπεινό γονάτισμα τοῦ καθενός μας μπροστά στήν φάτνη, ἡ ἀπόφαση διαλόγου ὑπαρξιακοῦ μέ τόν γεννηθέντα καί πάντοτε παρόντα μέσα στόν κόσμο Σωτήρα.

Συνοπτικές θέσεις για γάμο και υιοθεσία υπό ομόφυλων ζευγαριών

Α. Θεώρηση του γάμου από την Εκκλησία της Ελλάδος

• Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν τάσσεται ειδικά κατά του πολιτικού γάμου των ομόφυλων ζευγαριών, αλλά τάσσεται κατά του πολιτικού γάμου γενικώς. Η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησίας του Χριστού έχει τη δική της θετική πρόταση ζωής που είναι ο χριστιανικός γάμος μεταξύ άνδρα και γυναίκας.
• Η Εκκλησία θεωρεί την ψυχική και σωματική συνένωση άνδρα και γυναίκας ως ιερή επιλογή ζωής που χρήζει της ευλογίας και Θείας Χάριτος που χορηγεί ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Μέσα από την οπτική της Εκκλησίας ο γάμος δεν μπορεί να υποβιβασθεί στο επίπεδο ενός συμφωνητικού που υπογράφεται ενώπιον συμβολαιογράφου ή μίας κοινής δήλωσης ενώπιον του τοπικού Δήμου.

Β. Θέση της Εκκλησίας της Ελλάδος απέναντι σε ομοερωτικές τάσεις και πράξεις

• Όλοι οι άνθρωποι, παρά τις ατέλειες και αδυναμίες τους, είναι εξ ίσου τέκνα και εικόνες του Θεού. Δεν μπορεί να κατακριθεί κανένας για τα χαρακτηριστικά και τις τάσεις, με τις οποίες γεννήθηκε. Η Εκκλησία είναι οικογένεια που δεν απορρίπτει κανένα πρόσωπο για τις αδυναμίες του, αλλά το προτρέπει σε διαρκή αγώνα για να τις υπερβαίνει. Όμως από εκεί και έπειτα, κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος και επομένως υπεύθυνος εάν οι επιλογές του, οι πράξεις και ο τρόπος ζωής του, τον οδηγούν ή τον απομακρύνουν από τον Θεό.

Γ. «Ισότητα» στον γάμο και στην υιοθεσία (Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου - Ενωσιακό Δίκαιο)

• Προκειμένου να γίνει λόγος για ανάγκη ίσης μεταχείρισης ή εξίσωσης μεταξύ ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών στο δικαίωμα του γάμου και της υιοθεσίας στην Ελλάδα, πρέπει να προϋπήρχε νομικά αδικαιολόγητη ανισότητα, που πρέπει να αποκατασταθεί. Αυτό δεν είναι αλήθεια.
• Η κατοχύρωση του δικαιώματος γάμου στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1950) προβλέφθηκε ρητώς μόνον υπέρ του ζευγαριού άνδρα και γυναίκας. Παρόμοιο συμπέρασμα προκύπτει από το ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 21).
• Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει εξηγήσει ότι τα ευρωπαϊκά κράτη υποχρεούνται να νομοθετήσουν για τα ομόφυλα ζευγάρια μόνον εναλλακτικούς θεσμούς αστικής ένωσης (όπως το σύμφωνο συμβίωσης που ισχύει στην Ελλάδα) και : α) δεν υποχρεούνται σε θέσπιση ομόφυλου γάμου ή δικαιώματος ομόφυλης γονεϊκότητας (υιοθεσία), β) ούτε υποχρεούνται να εξισώσουν τους εναλλακτικούς θεσμούς αστικής ένωσης που ισχύουν για τα ομόφυλα ζευγάρια με τον γάμο, γ) εάν η εθνική νομοθεσία δεν επιτρέπει ομόφυλο γάμο και ομόφυλη γονεϊκότητα, το οικείο κράτος έχει μόνον υποχρέωση να χορηγεί όσα έγγραφα είναι απαραίτητα για να επιτρέψει την είσοδο στο έδαφός του και τη διαμονή ομόφυλων ζευγαριών - πολιτών της Ευρ. Ένωσης (που συνήψαν ομόφυλο γάμο σε άλλο κράτος) και των τυχόν παιδιών, που υιοθέτησαν σε άλλα κράτη (ελευθερία κυκλοφορίας και διαμονής στην Ευρ. Ένωση).
• Περαιτέρω, τα ευρωπαϊκά κράτη δεν έχουν καμία υποχρέωση να νομοθετήσουν γάμο και δικαίωμα υιοθεσίας υπέρ ομόφυλων ζευγαριών. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει δικαιώσει όσα κράτη κατηγορήθηκαν για μη επέκταση του γάμου και της υιοθεσίας υπέρ ομόφυλων ζευγαριών.

Δ. Σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα

• Αρχικά (2008) η Ελλάδα είχε νομοθετήσει ως εναλλακτικό (αντί του γάμου) θεσμό αστικής ένωσης το σύμφωνο συμβίωσης μόνον υπέρ των ετερόφυλων ζευγαριών, αποκλείοντας τα ομόφυλα ζευγάρια. Όπως ήταν αναμενόμενο, η Ελλάδα καταδικάσθηκε το 2013 από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για αδικαιολόγητη διάκριση σε βάρος των ομόφυλων ζευγαριών λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού. Ακολούθως (2015) λόγω της καταδίκης, η Ελληνική Πολιτεία αναγκάσθηκε να επεκτείνει το σύμφωνο συμβίωσης υπέρ των ομόφυλων ζευγαριών.
• Πλέον, το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα χορηγεί στα ομόφυλα ζευγάρια τα ίδια δικαιώματα με αυτά του γάμου, με δύο εξαιρέσεις : α) το δικαίωμα ληξιαρχικής προσθήκης του επωνύμου του ενός συμβαλλόμενου μέρους στο επώνυμο του άλλου μέρους (μετά από συμφωνία τους), β) το δικαίωμα υιοθεσίας. Η ελληνική νομοθεσία για το σύμφωνο συμβίωσης υπέρ ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών είναι σύμφωνη προς τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ε. Ανέφικτη η επέκταση του γάμου σε ομόφυλα ζευγάρια χωρίς δικαίωμα υιοθεσίας 

• Αν νομοθετηθεί στην Ελλάδα γάμος υπέρ των ομόφυλων ζευγαριών με αποκλεισμό τους από το δικαίωμα υιοθεσίας που ισχύει σήμερα για τα έγγαμα (ετερόφυλα) ζευγάρια, θα ακολουθήσει καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων λόγω δυσμενούς διάκρισης της ελληνικής νομοθεσίας σε βάρος των εγγάμων ομόφυλων ζευγαριών με κριτήριο τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους.
• Οποιαδήποτε Κυβέρνηση επεκτείνει τον γάμο στα ομόφυλα ζευγάρια, χωρίς το δικαίωμα υιοθεσίας που έχουν οι ετερόφυλοι σύζυγοι, ουσιαστικά μεταφέρει το πολιτικό κόστος σε επόμενη Κυβέρνηση ώστε να επεκτείνει την υιοθεσία σε συζύγους του ιδίου φύλου, αφού όμως θα έχει προκαλέσει την καταδίκη της χώρας από το Ευρ. Δικαστήριο εξ αιτίας της εσφαλμένης νομοθετικής της πολιτικής (ελλιπή επέκταση του γάμου και των δικαιωμάτων που συνδέονται με αυτόν). Θα επαναληφθεί ό,τι συνέβη το 2015, οπότε επεκτάθηκε στα ομόφυλα ζευγάρια το σύμφωνο συμβίωσης, αφότου η χώρα καταδικάσθηκε από το Ευρ. Δικαστήριο λόγω της πλημμελούς νομοθέτησής του (2008) μόνον υπέρ των ετερόφυλων ζευγαριών.
• Δεν είναι τυχαίο ότι και τα 20 ^[1] από τα 56 κράτη στην Ευρώπη, που έχουν εντάξει στον θεσμό του γάμου και τα ομόφυλα ζευγάρια, δεν τα εξαίρεσαν από το δικαίωμα υιοθεσίας, που προβλέπεται στο δίκαιό τους υπέρ των εγγάμων ζευγαριών.
• Η πίεση ακτιβιστικών ενώσεων «ΛΟΑΤΚΙ+» για την εισαγωγή γάμου υπέρ των ομόφυλων ζευγαριών στοχεύει βασικά στο δικαίωμα της υιοθεσίας, που είναι η κύρια διαφορά μεταξύ του γάμου και του συμφώνου συμβίωσης (που προβλέπεται και υπέρ των ομόφυλων ζευγαριών).
• Στις δημοσκοπήσεις τίθενται στο ελληνικό κοινό με παραπλανητικό τρόπο ξεχωριστά : α) το ερώτημα της επέκτασης του πολιτικού γάμου υπέρ ομόφυλων ζευγαριών και β) το ερώτημα της υιοθεσίας παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια, ενώ δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν νομοθετικά ως ανεξάρτητα ζητήματα. Και στα δύο ερωτήματα το κοινό έχει απορριπτική στάση και με μεγάλη διαφορά ειδικά στο θέμα της υιοθεσίας. Ωστόσο, η θέσπιση γάμου δύο ταχυτήτων, με λιγότερα δηλαδή δικαιώματα για τους ομόφυλους συζύγους από όσα έχουν οι ετερόφυλοι σύζυγοι, δεν επιτρέπεται νομικά.

ΣΤ. Θέση της Εκκλησίας της Ελλάδος για την ομόφυλη γονεϊκότητα

• Η θέση της Εκκλησίας της Ελλάδος παραμένει ότι τα παιδιά έχουν έμφυτη ανάγκη και συνεπώς δικαίωμα να μεγαλώνουν με άνδρα πατέρα και γυναίκα μητέρα. Κανένας κοινωνικός εκσυγχρονισμός και καμία πολιτική ορθότητα δεν μπορεί να ξεγελάσει την φυσική ανάγκη των παιδιών για πατέρα και μητέρα με υποκατάστατες λύσεις, όπως άτομα του ιδίου φύλου που υποδύονται τον γονέα Α και τον γονέα Β (δύο μητέρες, δύο πατέρες).
• Όπως έχει εξηγήσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με τον θεσμό της υιοθεσίας το κράτος οφείλει να παρέχει σε ένα παιδί την κατάλληλη οικογένεια για να το μεγαλώσει, και όχι να παρέχει παιδιά σε όποιον θέλει να γίνει γονέας. Στο πλαίσιο της υιοθεσίας την προτεραιότητα έχει το συμφέρον του παιδιού που στερείται γονέων ή κατάλληλων γονέων και όχι η άποψη του ενήλικα, που πιστεύει ότι είναι κατάλληλος ως γονέας.
• Στο πλαίσιο αυτό είναι νόμιμη η επιλογή του Κράτους να μην παρέχει παιδιά προς υιοθεσία σε ομόφυλα ζευγάρια, αφού αντικειμενικά αδυνατούν να μεταδώσουν στα παιδιά το πατρικό και το μητρικό πρότυπο και αποκλίνουν από τους βιολογικούς και κοινωνικούς ρόλους των δύο φύλων.
• Τα επιχειρήματα ότι πολλά ετερόφυλα ζευγάρια (φυσικοί γονείς) αποδεικνύονται ακατάλληλα ως γονείς ή ότι δεν είναι προτιμότερο να μεγαλώνουν σε ιδρύματα τα ορφανά παιδιά (οπότε ας δοθούν σε ομόφυλα ζευγάρια) είναι απολύτως μηδενιστικά. Στο πλαίσιο του θεσμού της υιοθεσίας υποχρέωση του Κράτους είναι να βρίσκει όχι την λιγότερο κακή, αλλά την βέλτιστη λύση για την υγιή, ομαλή ανάπτυξη και κοινωνική ένταξη των παιδιών. Επίσης δεν πρέπει να παραθεωρείται ότι στην Ελλάδα υπάρχει ενδιαφέρον ετερόφυλων ζευγαριών για υιοθεσίες, όπως και ότι (όχι λίγα) ετερόφυλα ζευγάρια, λόγω των δυσκολιών να υιοθετήσουν στην χώρα μας, κατέφυγαν στην λύση της υιοθεσίας παιδιών στο έδαφος άλλου κράτους.
• Τέλος : α) δεν πρέπει τα παιδιά να χρησιμοποιούνται ως εργαλείο ακτιβιστικής πίεσης, β) η δημοκρατική Πολιτεία δεν υποχρεούται να υποκύπτει σε προσωπικές απαιτήσεις ατόμων με πολιτική εξουσία, οικονομική επιφάνεια ή προνομιακή πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης, που θεωρούν ότι δικαιούνται να μεγαλώσουν παιδί μαζί με σύντροφο του ιδίου φύλου, παραβλέποντας το ζήτημα εάν οι επιλογές της ιδιωτικής τους ζωής εξασφαλίζουν το περιβάλλον προτύπων και ρόλων, που ικανοποιεί τις ανάγκες ενός παιδιού, γ) η θέσπιση ομόφυλης γονεϊκότητας θα διευκολύνει φαινόμενα οικονομικής εκμετάλλευσης γυναικών ως παρένθετων μητέρων, δ) τα παιδιά δεν είναι ούτε κατοικίδια ζώα συντροφιάς για όποιον θέλει να νιώσει κηδεμόνας, ούτε «αξεσουάρ» που θα επισημοποιήσουν ή θα καταστήσουν κοινωνικά αποδεκτή μια ομόφυλη συμβίωση.

________________

Συνεπώς, παρ’ ότι δεν τίθεται θέμα διαφωνίας ειδικά με τον πολιτικό γάμο μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, διότι συνολικά ο πολιτικός γάμος (αδιακρίτως φύλου ζευγαριών) δεν ενδιαφέρει την ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, η Εκκλησία της Ελλάδος, επειδή έχει ως αποστολή και την μέριμνα για την ορθή ανατροφή των παιδιών και των νέων, διαφωνεί : 1) με την ομόφυλη γονεϊκότητα, γιατί δεν ικανοποιεί τα δικαιώματα των παιδιών να έχουν πατέρα και μητέρα, 2) με τον ομόφυλο γάμο, διότι οδηγεί σε ομόφυλη γονεϊκότητα (δεν είναι νομικά επιτρεπτή η επέκταση του γάμου στα ομόφυλα ζευγάρια με αποκλεισμό τους από το δικαίωμα υιοθεσίας που ισχύει σήμερα για τα έγγαμα ζευγάρια). 

^[1]. Ανδόρα, Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ισλανδία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Ολλανδία, Νορβηγία, Εσθονία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο.  

Σήμερα Τρίτη, 19 Δεκεμβρίου 2023, μαθητές τοῦ 5^ου Πειραματικοῦ Σχολείου Κομοτηνῆς, συνοδευόμενοι ἀπό Διδασκάλους τοῦ Σχολείου, ἐπισκέφθηκαν τὸν Σεβασμιώτατο στὰ Γραφεῖα τῆς Μητροπόλεως καὶ ἔψαλαν τὰ χριστουγεννιάτικα κάλαντα.

          Ὁ Σεβασμιώτατος ὑποδέχθηκε μὲ χαρά τὰ παιδιά καὶ τοὺς Διδασκάλους, τοὺς εὐχαρίστησε γιὰ τὴν παρουσία τους,  ἀπηύθηνε πατρικούς λόγους καὶ εὐχήθηκε καταλλήλως.

Τήν Τρίτη 19 Δεκεμβρίου ἐ.ἒ. ὁ Σεβασμιώτατος εὐγενῶς προσκληθείς ἀπό τους ἐκπαιδευτικούς καί τούς μαθητές τοῦ 10^ου Δημοτικοῦ Σχολείου Κομοτηνῆς, μετέβη στὴ Μαθητική Αἴθουσα τῆς Ε΄ τάξης καί ἀνέλυσε τὸ νόημα τῶν ἑορτῶν τῆς Ἐπιφανείας τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο. Κατόπιν πραγματοποιήθηκε διάλογος μεταξύ τοῦ Σεβασμιωτάτου καὶ τῶν παιδιῶν σχετικά μέ διάφορα ἐπίκαιρα θέματα ποὺ ἀφοροῦν στὶς σχέσεις τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό καὶ μὲ τὸν συνάνθρωπο, στὴν σύγχρονη ἐποχή μας.

          Τέλος ὁ Σεβασμιώτατος μοίρασε χριστουγεννιάτικα δῶρα στὰ παιδιά καὶ εὐχήθηκε καταλλήλως.

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ  104^ῃ

Θέμα : «Θεοφάνεια 2024»

Πρός τόν Ἱερόν Κλῆρον καί τόν εὐσεβῆ Λαόν τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως.

            Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

   Μὲ τὴν σημερινή μεγάλη ἑορτή τῶν Θεοφανείων ὁλοκληρώνεται ὁ ἑορταστικός κύκλος τοῦ Ἁγίου Δωδεκαημέρου, ποὺ ἄρχισε μὲ τὴν ἑορτή τῶν Χριστουγέννων. Ἡ σάρκωση τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ ἀπό τὴν Παρθένο Μαρία, ὑπῆρξε φανέρωση τοῦ Θεοῦ στὴ γῆ : «Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν Πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ», λέει ὁ Ἀπ. Παῦλος. Κατά τὴ βάπτιση τοῦ Χριστοῦ στὸν Ἰορδάνη ποταμό φανερώθηκε στὸν κόσμο ἡ Τριαδικότητα τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἄνθρωποι πλέον ἀποκτοῦν τὴ δυνατότητα νὰ ἀντιλαμβάνονται καὶ μὲ τὶς αἰσθήσεις τους, ὄχι μόνο μὲ τὴν πίστη τους, τὴ Θεότητα καὶ νὰ γεύονται τὴ χάρη Της. «Ἐπεφάνη ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις», ἀναφέρει καὶ πάλι ὁ Ἀπόστολος.

Μὲ τὴν ἐμφάνιση τῆς Ἁγίας Τριάδος στὸν ἱστορικό χῶρο καὶ χρόνο, μὲ τὴ διαβεβαίωση τοῦ Θεοῦ Πατρός γιὰ τὸν βαπτιζόμενο Χριστό «οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός ἐν ᾧ εὐδόκησα», καθώς καὶ τὴν ὁμολογία τοῦ Τιμίου Προδρόμου, ἔχουμε τὴν ἐπίσημη διακήρυξη, ὅτι ὁ Υἱός καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός, εἶναι ὁ «εἷς τῆς Τριάδος», ὁ ὁποῖος ἐνανθρώπησε γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.

Ὁ Χριστός βεβαίως δὲν εἶχε ἀνάγκη βαπτίσματος. Τὸ βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου ἦταν κατεξοχήν βάπτισμα μετανοίας, καλοῦσε τοὺς ἀνθρώπους στὴν ἐξέταση καὶ συναίσθηση τῶν ἁμαρτιῶν τους καὶ στὴ μετάνοια. Ὁ Χριστός, γράφει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, δὲν εἶχε ἁμαρτία καὶ δὲν βαπτίστηκε ἐπειδή εἶχε ἀνάγκη κάθαρσης, «ἀλλά τὴν ἐμήν οἰκειούμενος κάθαρσιν», δηλαδή, βαπτίστηκε γιὰ νὰ πλύνει τὴν ἁμαρτία ὅλου τοῦ ἀνθρώπινου γένους, νὰ θάψει βυθίζοντας ὁλόκληρο τὸν παλαιό ἄνθρωπο μέσα στὸ νερό καὶ ἀπό ἐκεῖ νὰ ἀναδύσει τὸν νέο, τὸν ἀνακαινισμένο.

Ἡ ἑορτή τῶν Θεοφανείων ἀποτελεῖ τὴν ἀπαρχή τοῦ ἐπί γῆς ἀπολυτρωτικοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ. Σήμερα σὲ ὅλoυς τοὺς Ναούς τελεῖται μιὰ ἀπό τὶς πιὸ σημαντικές, ἀλλά καὶ λαοφιλεῖς Ἀκολουθίες, αὐτή τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ τῶν ὑδάτων. Αὐτή εἶναι ἡ ἄλλη σημαντική παράμετρος τῆς σημερινῆς ἑορτῆς, ὁ ἁγιασμός τῆς φύσεως. Ὁ καθαγιασμός τοῦ ὑγροῦ στοιχείου ποὺ εἶναι ἡ βάση τῆς ζωῆς γιὰ ὅλη τὴ δημιουργία. Μὲ τὴν ἀνθρώπινη ἁμαρτία ὁλόκληρη ἡ κτίση ἀπώλεσε τὸ ἀρχικό κάλλος της, «συστενάζει καί συνωδύνει ἄχρι τοῦ νῦν», ἀκολούθησε τὴν ἀνθρώπινη φύση στὴν πτώση, τὴ φθορά καὶ τὸν θάνατο. Ὁ Μέγας Ἁγιασμός ποὺ τελοῦμε σήμερα, καὶ τὸν ὁποῖο μεταλαμβάνουμε ἐμεῖς, ἀλλά καὶ ραντίζουμε μὲ αὐτόν ὅλο τὸ ὑλικό περιβάλλον, συνιστᾶ μιὰ πρώτη ἀπελευθέρωση τῆς ὑλικῆς δημιουργίας ἀπό τὴ φθορά.

Ἀγαπητοί μου

Σκοπός καὶ περιεχόμενο τῆς ζωῆς μας πρέπει νὰ εἶναι ὁ προσωπικός ἁγιασμός μας. Ὁ Θεός μᾶς ἀποκαλύφθηκε καὶ μᾶς φανέρωσε τὴν ἀλήθειά Του. Μᾶς ἔδωσε τὸν Λόγο Του ὡς παρακαταθήκη ζωῆς. Ἡ Ἐκκλησία μᾶς παρέχει συνεχῶς τὰ ὅπλα γιὰ τὸν προσωπικό μας ἀγῶνα. Τὸ ζητούμενο πάντοτε εἶναι ἡ δική μας προαίρεση καὶ προσπάθεια, τὸ πνευματικό μας φιλότιμο, ἡ ἀγάπη μας καὶ ἡ πίστη μας στὸν Θεό.

Εὔχομαι χρόνια πολλά καὶ εὐλογημένα σὲ ὅλους, ὁ Κύριός μας νὰ φωτίζει καὶ νὰ ἁγιάζει τὶς ζωές μας.

Διάπυρος πρὸς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ  102^ᾳ

Θέμα : «Πρωτοχρονιά 2024»

Πρός τόν Ἱερόν Κλῆρον καί τόν εὐσεβῆ Λαόν τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως.

            Ἀγαπητοί μου Ἀδελφοί,

            Ὀφείλουμε εὐγνωμοσύνη στὸν Ἅγιο Τριαδικό Θεό ποὺ μᾶς ἀξίωσε νὰ βρισκόμαστε σήμερα μπροστά σὲ ἕνα νέο χρονικό ὁροθέσιο, τὸ νέο ἔτος 2024. Ἕνας χρόνος παρῆλθε, γεμάτος προσωπικά καὶ συλλογικά ἐπιτεύγματα ἀλλά καὶ λάθη καὶ ἕνας νέος ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὴν ἐπίγεια πορεία μας, συνοδευόμενος ἀπό ἐλπίδες, ὄνειρα καὶ νέους στόχους.

            Ὁ χρόνος, ἔτσι ὅπως τὸν ἀντιλαμβανόμαστε στὴν παροῦσα ζωή μας, εἶναι ὅπως καὶ ἐμεῖς, ὅπως καὶ ὅλο τὸ ὑλικό σύμπαν, ἔργο τοῦ Θεοῦ. Μέσα σέ αὐτόν τελεσι­ουργεῖται τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας, τὸ προαιώνιο σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ πραγματώνεται τὸ Μυστήριο τῆς προσωπικῆς μας σωτηρίας. Οἱ χριστιανοί ζοῦμε στὴ νέα ἐποχή ποὺ ἐγκαινίασε μὲ τὴν ἐνανθρώπησή Του ὁ Χριστός. Αὐτή συνιστᾶ γιὰ μᾶς μία εὐκαιρία, μία δυνατότητα νὰ ἐργαστοῦμε πνευματικά γιὰ νὰ εἴμαστε κατά τὸ δυνατόν ἔτοιμοι γιὰ νὰ ὑποδεχτοῦμε τὴν κατάληξη ὅλης αὐτῆς τῆς πορείας τοῦ χρόνου, ποὺ εἶναι ἡ φανέρωση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

            Ὁ χρόνος λοιπόν εἶναι τὸ πλαίσιο στὸ ὁποῖο πρέπει νὰ ἀξιοποιήσουμε τὶς εὐκαιρίες ποὺ μᾶς δίνονται, ἐργαζόμενοι κατά τὴν προτροπή τοῦ Ἀπ. Παύλου «ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσί». Νὰ διαχειριστοῦμε προσεκτικά τὸν χρόνο ποὺ μᾶς παρέχεται, ξεριζώνοντας τὰ ζιζάνια τῶν παθῶν μας, διορθώνοντας τὰ λάθη μας, καλλιεργῶντας τὰ προσωπικά μας χαρίσματα καὶ συλλέγοντας πνευματικούς καρπούς. Καὶ βεβαίως, οἱ ἡμέρες, ὁ χρόνος τῆς ἐπίγειας ζωῆς δὲν εἶναι ἀπό μόνες τους πονηρές, ἀλλά χαρακτηρίζονται ἔτσι ἀπό ὅλα τὰ πονηρά ποὺ γίνονται ἐξαιτίας τῆς ἀδυναμίας καὶ τῆς διαφθορᾶς τῶν ἀνθρώπων. Τὸ περιβάλλον ποὺ ζοῦμε εἶναι γεμάτο ἀπό πειρασμούς καὶ προκλήσεις, ὁ δὲ κόσμος γύρω μας μαστίζεται ἀπό τὶς συνέπειες τῆς πλεονεξίας, τῆς ἀλαζονείας, τῆς σκληροκαρδίας τῶν ἀνθρώπων.

            Δὲν εἶναι λίγα αὐτά ποὺ περάσαμε κατά τὸν χρόνο ποὺ παρῆλθε, γεγονότα ποὺ μᾶς ἔθλιψαν ἤ μᾶς ἐξόργισαν καὶ ποὺ θέλουμε νὰ τὰ ἀφήσουμε πίσω μας καὶ νὰ προχωρήσουμε τὴ ζωή μας μπροστά. Δὲν εἶναι λίγα ὅμως καὶ τὰ προσωπικά μας λάθη καὶ οἱ ἁμαρτίες μας. Καὶ αὐτά δὲ σβήνονται μόνο ἀπό τὴ λήθη ποὺ φέρνει ὁ χρόνος καὶ οἱ νέες ἐμπειρίες, ἀλλά τὰ κουβαλάμε μαζί μας, πολλές φορές μάλιστα ἀποτελοῦν καὶ τὶς αἰτίες ἀπό τὶς ὁποῖες πηγάζουν καινούρια λάθη μας καὶ νέες ἁμαρτίες.

            Τίποτα δὲ διορθώνεται καὶ τίποτα δὲν καλυτερεύει μὲ τρόπο αὐτόματο. Εἶτε αὐτό εἶναι τὸ ἐξωτερικό περιβάλλον, ἡ κοινωνική καὶ πολιτική ζωή, εἶτε εἶναι ὁ ἐσωτερικός μας κόσμος καὶ ἡ ψυχική μας κατάσταση. Ὁ χρόνος ποὺ περνάει δὲν ἔχει ἀπό μόνος του τὴ δύναμη νὰ διορθώνει τὰ πράγματα, νὰ θεραπεύει τὶς πληγές. Αὐτό ποὺ χρειάζονται εἶναι ἀφ' ἑνός ἡ ταπεινή γενναιότητα νὰ ἀναγνωρίσουμε καὶ νὰ ἀποδεχτοῦμε τὶς προσωπικές μας ἀδυναμίες, τὰ ἐλαττώματά μας, τὶς ἁμαρτίες μας, καὶ μαζί καὶ ἡ σταθερή ἀπόφαση νὰ μὴν τὰ ἐπαναλάβουμε. Καὶ ἀφ' ἑτέρου, νὰ στηρίξουμε ὅλες τὶς ἐλπίδες μας καὶ νὰ προστρέχουμε πάντοτε στὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό, χωρίς τὸν ὁποῖο δὲν μποροῦμε τίποτα καλό νὰ κατορθώσουμε.

            Νὰ μὴν κάνουμε ξανά τὰ ἴδια λάθη, νὰ ἐπανορθώσουμε, νὰ καλυτερεύσουμε τοὺς ἑαυτούς μας πρῶτα, καὶ μαζί μὲ μᾶς θὰ καλυτερέψει καὶ ὁ κόσμος. Ἡ ἐμπειρία τοῦ χρόνου ποὺ πέρασε νὰ γίνει μάθημα γιὰ τὸν χρόνο ποὺ ἀνοίγεται μπροστά μας.

            Ἀγαπητοί μου,

            Ἀς προσέξουμε νὰ μὴν περάσει ἄσκοπα ὁ νέος χρόνος. Νὰ εἶναι γιὰ ὅλους μας, γιὰ τὸν καθένα μας, γιὰ τὸν εὐλογημένο αὐτό τόπο τῆς Θράκης μας, γιὰ τὴν Πατρίδα μας χρόνος εὐπρόσδεκτος, καιρός σωτηρίας. Νὰ παραμείνουμε ἑδραῖοι καὶ ἀμετακίνητοι στὴν Ἁγία Πίστη τῶν Πατέρων μας. Νὰ εἴμαστε ἀδελφοί γιὰ κάθε συνάνθρωπό μας. Ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία εἶναι ἕνα πνευματικό ἰατρεῖο ποὺ θεραπεύει τὰ ἀνθρώπινα πάθη, εἶναι καὶ ἕνα ἐργαστήριο ποὺ καλλιεργεῖ ἔντιμες, φιλότιμες καὶ καθαρές ψυχές, ἄξιες νὰ δοῦν τὸν Θεό καὶ νὰ συμμετάσχουν στὴν Ἁγιότητά Του. Ἀς εἶναι Αὐτή ὁ τόπος τῆς συνάντησης ὅλων μας.

            Εὔχομαι ὁλοκαρδίως ὑγεία σὲ ὅλους. Ὁ νέος χρόνος τῆς χρηστότητος τοῦ  Κυρίου μας νά εἶναι εὐλογημένος, πλήρης ἔργων ἀγαθῶν καί πνευματικῆς καρποφορίας, πρός δόξαν Θεοῦ καὶ ὠφέλεια πάντων ἡμῶν.

Διάπυρος πρὸς τὸν Ἰησοῦν Χριστόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ  101^ῃ

Θέμα : «Χριστούγεννα 2023»

Πρός τόν Ἱερόν Κλῆρον καί τόν εὐσεβῆ Λαόν τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως.

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

            Ἡ γέννηση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι ἐκεῖνο τὸ κομβικό σημεῖο τῆς ἀνθρώπινης ἱστορίας ποὺ τὴ χώρισε σὲ δὺο περιόδους. Τὴν παλαιά, πρὸ Χριστοῦ, καὶ τὴν καινή, αὐτή ποὺ διάγουμε, τὴν μετά Χριστόν. Αὐτό τὸ γεγονός ἀποτελεῖ καὶ τὴν κορυφαία ὥρα τῆς ἀνθρωπότητας. Ὁ Υἱός καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ Πατρός ἔγινε ἄνθρωπος, ἔλαβε πλήρη τὴν ἀνθρώπινη φύση, καὶ εἰσῆλθε στὴν ἀνθρώπινη πραγματικότητα.

            Ὁ Ὤν, Αὐτός ποὺ πραγματικά ὑπάρχει πρὶν καὶ πέρα ἀπό τὸν χρόνο καὶ τὸ σύμπαν, γεννᾶται ὡς ἄνθρωπος. Γίνεται κάτι ποὺ δὲν ἦταν, λέει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος θέλοντας νὰ περιγράψει ὅσο ἐπιτρέπει ἡ ἀνθρώπινη διάνοια αὐτό τὸ ὑπερφυές καὶ ὑπερκόσμιο γεγονός. Ἦλθε ὁ Θεός στὴ γῆ καὶ ἀνέβηκε ὁ ἄνθρωπος στὸν οὐρανό. Ἔγινε ἄνθρωπος χωρίς νὰ πάψει νὰ εἶναι Θεός. Ἔλαβε τὴν ἀνθρώπινη φύση προκειμένου νὰ συγκατοικήσει Αὐτός μαζί μας καὶ ἐμεῖς μὲ Αὐτόν.

            Αὐτή τὴν ἀνεπανάληπτη ἀλήθεια ὁμολογοῦμε. Πιστεύουμε εἰς ἕναν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, Υἱό τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, τὸν δι΄ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διά τὴν ἡμετέρα σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἐνανθρωπήσαντα. Ὁ ἄνθρωπος εἶχε ἀποστατήσει ἀπό τὸν Θεό. Στὴ διήγηση τοῦ γεγονότος τῆς πτώσεως τῶν πρωτοπλάστων διαβάζουμε ὅτι ὁ Ἀδάμ, αἰσθανόμενος τὸν Θεό νὰ ἔρχεται πρὸς αὐτόν, κρύφτηκε. Ἀλλά καὶ ἄν ὁ ἄνθρωπος γύρισε τὴν πλάτη του στὸν Θεό, Ἐκεῖνος δὲν τὸν ἀρνήθηκε, δὲν τὸν ξέχασε. Δὲ σταμάτησε νὰ τὸν περιμένει καὶ νὰ τὸν ἀναζητᾶ. Ἔστειλε τὸν ἴδιο τὸν Μονογενῆ Του Υἱό νὰ προσλάβει τὴν ἀνθρώπινη φύση καὶ νὰ τὴν ἀποκαταστήσει στὴν ἀρχική της ἀθάνατη ὠραιότητα. Ὁ Θεός ἐνανθρώπησε ὥστε ἐμεῖς νὰ θεοποιηθοῦμε, ἐξηγεῖ ὁ Μέγας Ἀθανάσιος.

            Αὐτό εἶναι τὸ αἰώνιο καὶ πάντοτε ἐπίκαιρο μήνυμα τῶν Χριστουγέννων. Αὐτό τὸ μήνυμα ὑπηρετεῖ καὶ εὐαγγελίζεται ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία. Ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι προορισμένος νὰ ζεῖ ἐγκλωβισμένος στὴ ματαιότητα πρόσκαιρων καὶ φθαρτῶν πραγμάτων. Ὅτι ἡ ἀνθρώπινη ὕπαρξη ἔχει μόνο μία πραγματική καὶ ἀθάνατη πηγή χαρᾶς, τὴν ἕνωση μὲ τὸν Θεό μέσα ἀπό τὴν κοινωνία τῆς θείας Χάριτός Του.

            Ἡ πραγματικότητα γύρω μας φαίνεται σκοτεινή. Περάσαμε πρωτοφανεῖς φυσικές καταστροφές. Γνωρίσαμε μεγάλες οἰκονομικές δυσκολίες. Ὑποφέραμε ἀπό ἐπιδημικές ἀσθένειες. Θρηνήσαμε πολλά ἀθῶα θύματα σὲ περιστατικά ποὺ ὀφείλονται στὴν ἀδιαφορία τῆς ἀνθρώπινης σκληροκαρδίας, καὶ ἄν καὶ ἐμεῖς τώρα ἀπολαμβάνουμε μία εἰρήνη, γιὰ τὴν ὁποία κοπιάζουμε καὶ τὴν πληρώνουμε πολύ ἀκριβά ἀπό τὸ ὑστέρημά μας, γύρω μας, σχεδόν στὴ γειτονιά μας, ὁ πόλεμος δείχνει πόσο ἀπάνθρωπος καὶ ἀδυσώπητος μπορεῖ νὰ γίνει ὁ ἄνθρωπος ὅταν περιχαρακωθεῖ στὴν αὐταρέσκεια τῆς ἰδεολογίας του καὶ πάψει νὰ ἀντιλαμβά­νεται τὸν συνάνθρωπο ὡς ἀδελφό. Ὁ Θεός κατέβηκε στὴ γῆ, ὁ Χριστός γεννήθηκε καὶ ἔζησε ἀνάμεσά μας, ἀλλά ὁ κόσμος Αὐτόν οὐκ ἔγνω. Δὲν τὸν ἀναγνώρισε. Πλανημένος ἀπό τὰ κοσμικά του πρότυπα καὶ τὰ ἰδεολογήματα τῆς διανόησής του, περίμενε ἕναν Μεσσία ὡς ἄρχοντα ἐπίγειο καὶ παντοδύναμο, ποὺ θὰ τοῦ προσέφερε τὴν εὐτυχία μέσα ἀπό τὴν ὑλική εὐμάρεια. Ὁ κόσμος Αὐτόν οὐκ ἔγνω, καὶ οἱ ἴδιοι Αὐτόν οὐ παρέλαβον. Ὁ κόσμος δὲν ἀποδέχτηκε τὸν Χριστό. Γιὰ αὐτό καὶ ἡ χαρά καὶ ἡ ἐπί γῆς εἰρήνη ποὺ ἔφερε ἡ Ἐνανθρώπησή Του, αὐτή ποὺ δοξολόγησαν οἱ Ἄγγελοι κατά τὴν Γέννησή Του, εἶναι μόνο ἕνα ἐσωτερικό γεγονός στὶς καρδιές τῶν χριστιανῶν ποὺ ἀγωνίζονται νὰ ζοῦν κατά τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, καὶ ὄχι μία παγκόσμια κατάσταση.

            Ἀγαπητοί μου,

            ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία καὶ φέτος ἑορτάζει τὸ γεγονός τῆς ἐνανθρώπησης τοῦ Κυρίου καὶ εὐαγγελίζεται τὴν χαρά καὶ τῆς δικῆς μας σωτηρίας. Αὐτός ἄλλωστε εἶναι καὶ ὁ λόγος καὶ ὁ σκοπός τῆς ὑπάρξεώς Της, νὰ κάνει, δηλαδή, τὸν ἄνθρωπο κοινωνό στὴ μακαριότητα τοῦ Θεοῦ. Αὐτός εἶναι καὶ ὁ λόγος καὶ ὁ σκοπός καὶ τῆς δικῆς μας ζωῆς. Νὰ ἀγωνιζόμαστε, στὸ μέτρο τῶν ἀνθρωπίνων δυνατοτήτων μας, νὰ  ὑπερβαίνουμε καθημερινά τὶς μικρότητές μας καὶ νὰ βιώνουμε τὴν χαρά τοῦ Κυρίου μέσα ἀπό τὴν μετοχή μας στὰ Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας.

            Εὔχομαι ἀπό καρδιᾶς ἡ Γέννηση τοῦ Κυρίου μας νὰ εἶναι γιὰ ὅλο τὸν κόσμο πηγή χαρᾶς καὶ εἰρήνης. Εὐλογημένα καί χαρούμενα Χριστούγεννα!

Διάπυρος εὐχέτης πρὸς τὸν Ἐνανθρωπήσαντα Ἰησοῦ Χριστό

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ